1. Overhoor jezelf in plaats van te herlezen
Herlezen voelt alsof je het snapt, omdat de tekst je bekend voorkomt. In een bekend experiment lazen leerlingen een tekst één keer en overhoorden ze zichzelf daarna drie keer. Een week later wisten ze er nog 61% van. Leerlingen die de tekst vier keer hadden gelezen, wisten nog 40%, terwijl ze zelf verwachtten dat zij meer zouden onthouden (Roediger & Karpicke, 2006).
Dek de uitleg dus af en schrijf op wat je nog weet. Maak oefenopgaven voordat je de theorie nog een keer leest.
2. Spreid je oefenen over weken
Vier keer een half uur werkt beter dan één avond van twee uur. In een groot overzichtsonderzoek naar leerstrategieën kregen er maar twee het oordeel hoog nut: jezelf toetsen en gespreid oefenen (Dunlosky e.a., 2013). Markeren, samenvatten en herlezen scoorden laag.
Plan per vak vaste, korte blokken in je week en kom elke week terug op stof van de weken ervoor.
3. Begin bij de vaardigheden die je bij elke opgave nodig hebt
Veel punten gaan verloren aan dingen die niets met de stof te maken hebben: een vraagwoord verkeerd lezen, een eenheid vergeten, te vroeg afronden. Zorg dat je weet wat bereken exact, toon aan, leg uit en verklaar precies van je vragen.
4. Probeer voorbeelden eerst zelf
Een uitgewerkt voorbeeld helpt je een nieuw type opgave te begrijpen. Kijk alleen niet meteen naar de uitwerking, maar probeer eerst zelf een begin te maken. Ook als dat niet lukt, begrijp je de uitwerking daarna beter.
5. Oefen met echte examenopgaven
Alle examens van de afgelopen jaren staan gratis op examenblad.nl, met de correctievoorschriften. De examenstof verandert wel eens, dus controleer in de syllabus van 2027 of een onderwerp nog examenstof is. Wat er voor 2027 is veranderd, staat per vak in de wijzigingen in de syllabus 2027.
6. Kijk na als een corrector
Leg het correctievoorschrift naast je antwoord en geef jezelf alleen punten voor wat er echt staat. Een punt dat je jezelf cadeau doet, krijg je op het examen niet. Reken daarna je cijfer uit: 1 + 9 × je punten ÷ het maximum.
TipHet correctievoorschrift laat zien welke stappen punten opleveren. Schrijf die stappen ook op als je het antwoord in één keer weet.
7. Mix de onderwerpen
Op het examen staan de onderwerpen door elkaar en moet je zelf herkennen welke aanpak een opgave vraagt. Oefen daarom in de laatste weken met complete examens in plaats van hoofdstuk voor hoofdstuk.
8. Weet waar je staat
Leerlingen die hun eigen leren plannen, controleren en bijsturen, maken meer vooruitgang (Education Endowment Foundation). Maak aan het begin per hoofdstuk een startmeting en na elk hoofdstuk een eerlijk checkpoint: moet je dit herhalen, is het bijna goed, of ben je examenklaar?
De Opmaat-werkboeken voor het centraal examen 2027 zijn zo opgebouwd. In hoofdstuk 0 staan de vraagwoorden, en elk hoofdstuk daarna heeft een startmeting, uitleg, opgaven van makkelijk naar moeilijk, een echte examenopgave en een checkpoint. Je vindt ze per vak bij examentraining.
Veelgestelde vragen
Hoe lang van tevoren begin je met leren voor het eindexamen?
Werkt een samenvatting lezen?
Waar vind ik oude examens?
Bronnen: Roediger & Karpicke (2006), Psychological Science 17(3); Dunlosky e.a. (2013), Psychological Science in the Public Interest 14(1); Education Endowment Foundation, Teaching and Learning Toolkit. Meer in Waarom het werkt.
